Deri Kanseri
Bütün kanser türleri içinde deri kanseri en sık görülenidir. Deri
kanserinden korunmak için yapılması gereken güneşten korunmaktır.
Güneşe aşırı maruz kalma (bronzlaşma dahil olmak üzere özellikle su
toplaması ile seyreden ikinci derece güneş yanıkğı) deri kanserinin
temel sebebidir. Daha az önemli faktörler tekrarlayan tıbbi ve
endüstriyel X ışınlarına maruz kalma, yanık veya yara izi bırakarak
iyileşen cilt hastalıkları, kömür katranı veya arsenik içeren maddelere
mesleki olarak maruz kalma ve ailede cilt kanseri bulunmasıdır. Açık
tene sahip olup güneş yanığı ihtimali fazla olan kişiler, daha yüksek
riske sahiptir. Güneş ışınları deri kanserine sebep olan en önemli
neden olduğundan en önemli koruyucu önlem güneşten kaçınmaktır.
- Güneşin
dünyaya en dik ulaştığı saatler olan saat 10.00 ile 16.00 saatleri
arasında güneşten korunun. Güneşin yeryüzüne dik ulaştığı saatlerde
gölgeniz kendi boyunuzdan daha kısadır.
- Açık renkli sıkı dokumalı koruyucu giysi ve geniş şapka kullanın.
- Koruma faktörü en az 15 olan güneşten koruyucu kremler kullanın.
20 dakika güneşte kaldığında güneş yanığı geçiren bir kişi, 15
faktörlü bir güneşten koruyucu kullandığında 15 kat daha fazla süre
(300 dakika) yanmadan güneşte kalabilir. Bununla beraber güneşten
koruyucu kremler kullanarak da güneşte fazla kalınmamalıdır. Çünkü UVA
gibi güneş ışınları ki bunlar derideki bağışıklık sistemi ve deri
yaşlanmasında sorumludur, güneş koruyucular olsa da deriye ulaşabilir.
Güneşten koruyucu kullanımına çocukluk döneminde başlayın, çünkü yaşam
boyu güneşe maruz kalmanın % 80'i 18 yaş altında olmaktadır. 6 ayın
altındaki bebekler uzun süre güneşe maruz kalmamalı, eğer kalacaksa
güneşten koruyucular kullanılmalıdır.
Erken tanı kesin tedavinin en önemli ilk adımıdır.
Derinizi belli aralıklarla muayene edin. Eğer benlerinizde büyüme
değişiklik olursa, derinizde renk değişikliği ve iyileşmeyen yaralar
varsa bir an önce Dermatoloji Uzmanına muayene olunuz.
Kanser öncesi deri bulguları
Aktinik keratozlar özellikle güneş ışınlarına aşırı maruz kalmış açık
tenli kişilerin yüz, el sırtı ve kollarında rastlanılan küçük üzerleri
pullu lekelerdir. Tedavi edilmezlerde deri kanserine dönebilir. Eğer
erken evrede yakalanırsa buz tedavisi ile çıkartılabilir, kemoterapi
ilaçları içeren krem veya losyonlar kullanılabilir, kimyasal peeling
işlemi, dermabrasyon, lazer tedavisi veya klasik cerrahi ile tedavi
edilebilir. Güneşten koruyucular aktinik keratoz gelişimini
engellerler.
Deri kanseri Tipleri:
Üç tip deri kanseri bulunmaktadır.
Bazal hücreli karsinoma-Bu kanser tipi genellikle deride küçük
etli kabarıklık şeklinde sıklıkla yüz, boyun ve el sırtlarında ortaya
çıkar. Ara sıra gövdede kırmızı yama tarzı alanlar şeklinde
görülebilir. Daha sıklıkla açık tenli kişilerde görülür. Bu kansere
yakalanan kişiler açık tenli ve renkli gözlüdür ve güneş yanığına
eğilimlidir. Bu tümörler hızlı yayılmazl. 1-2 cm boyutuna ulaşmaları
için aylar yıllar gerekir. Tedavi edilmezse; kanserli alan kanamaya
başlar, üzeri kabuklanır. Zaman zaman iyileşip, zaman zaman tekrarlama
özelliği gösterir. Bu kanser tipi nadiren aaaastaz (diğer organlara
sıçrama) yapmasına rağmen, derinin altındaki kemiğe yayılabilir ve
kanserli dokunun yakınındaki dokuları harap edebilir.
Squamöz Hücreli karsinoma - Bu deri kanseri deri de
kabarıklıklar veya kırmızı kabuklu yaralar şeklinde ortaya çıkabilir.
Squamöz hücreli Karsinoma açık tenli kişilerde en sık görülen ikinci
kanser türüdür.Tipik olarak kulak, yüz, dudak ve ağızda görülür.
Nadiren esmer kişilerde de görülebilir. Büyük kitleler oluşturabilir.
Bazal hücreli karsinomanın tersine diğer organlara yayılabilir. Erken
yakalandığında tedavi oranı yüksektir. Bazal hücreli karsinoma ve
Squamöz hücreli karsinomada tedavi başarısı % 95 dir.
Melanom - Bütün deri kanserleri içinde en öldürücü olanıdır.
Bazal hücreli ve squamöz hücreli karsinoma da olduğu gibi melanomda da
erken tanı tedavi şansını arttırır.
Melanom melanin denen pigmenti (deriye rengini veren madde) üreten
melanosit dediğimiz hücrelerde başlar. Melanin derimizin rengini verir
ve güneşten kısmi olarak korur. Melanom hücreleri melanin üretmeye
devam eder ve bu nedenle kanser alanı kahverengi veya siyahtır.Fakat
melanom beyaz ve kırmızı da olabilir.
Melanom yayılma özelliği gösterdiğinden muhakkak tedavi edilmelidir.
Melanom dikkat çekmeden hızla büyüyebilir. Genellikle bir ben olarak
veya kahve renkli bir benin üzerinde veya yakınında ortaya çıkar.
Vücudunuzdaki benlerin yerleşimi ve şeklinden haberdar olmalısınız ki,
bunlar üzerinde olan değişiklikleri ve yeni ben çıkışını fark
edebilesiniz. Yapabileceğiniz en önemli adım benlerinizde herhangi bir
değişiklik saptadığınızda hemen bir Dermatoloji uzmanına muayene
olmanızdır. Bu sayede derinizdeki melanom tedavi edilebilir aşamada
iken yakalanmış olur. Aşırı güneşe maruz kalmaktan, özellikle güneş
yanıklarından kaçınma açık tenli kişilerde melanomdan korunmanın en iyi
yoludur. Melanomun kalıtsal özelliği de vardır. Ailesinde melanom olan
kişilerin riski daha fazladır. Sıra dışı beni olanlar, çok sayıda beni
olanlar melanom açısından yüksek riske sahiptir.
Koyu renkli tene sahip olmak melanoma olma riskini ortadan kaldırmaz.
Esmer kişilerde de özellikle avuç içi, ayak tabanı, tırnak yatağı ve
ağızda melanoma gelişebilir.
Melanom şüphesi oluşturabilecek bulgular: kabuklanma, kanama,
sızıntı, üzerinde kabarma, etrafındaki deriye doğru çıkıntı gösterme,
kaşıntı, hassasiyet ve ağrı hissedilmesidir.
Cilt kanserlerine nasıl tanı konulur?
Deri biyopsisi kanserin tanısını koydurur. Erken tanı ve cerrahi tedavi şansını arttırır.
Dermatoloji uzmanları kanseri erken yakalayabilmek için kişisel cilt muayenesinin önemine dikkat çekmektedir.
Derinizdeki çiller, benler ve koyu renkli alanları büyüklük, şekil ve
renk değişikliği açısından gözlemleyin. Herhangi bir değişiklik
saptadığınızda Dermatoloji Uzmanına başvurunuz.
Melanoma ait Bulgular
Asimetri - Benin bir tarafının diğer tarafından farklı olması.
Benin ortasından hayali bir çizgi çiziniz. Benin her iki yanı aynı
büyüklük ve aynı şekilde mi? Melanomda genellikle asimetri vardır.
Sınır Düzensizliği - Melanomun sınırı veya kenarı genellikle pürüzlü, çentikli veya bulanıktır.
Renk - İyi huylu benler herhangi bir renkte olabilir, fakat
genellikle tek renklidir. Melanom ise sıklıkla birden fazla rengi
içinde barındırır.
Büyüklük - İyi huylu benler küçük kalırken melanom büyümeye devam eder. Genellikle 6 milimetreden büyüktür çaptadır.
Kendinizin yapacağı periyodik muayene melanom ve diğer deri
kanserlerinden korunmak için en güçlü silahtır. Melanom ancak erken
yakalandığında tedavi edilebilir. Aşağıda belirtilen sırayı takip
ederek hiç bir yeri atlamadan tüm deri muayenenizi kendiniz
yapabilirsiniz. Kendi deri muayenenizi yapmak için bir boy bir de el
aynasına ve ışıklı bir odaya ihtiyacınız vardır.
- Gövdenizin ön ve arka yüzünü ve de kollar kaldırılarak gövdenin sağ ve sol yanını ayna karşısında muayene edin.
- Kolunuzu dirseğinizden kıvırarak avuçlarınıza, kol iç yüzüne ve üst kola dikkatlice bakınız.
- Sonra bacaklarınızın arkasına, ayaklara, ayak parmak aralarına ve ayak tabanına bakınız.
- Boynun arkasını, saçlarınızı kaldırarak el aynası ile kafa derinizi muayene edin.
